طرح انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی وارد مرحله تازهای شده است؛ طرحی که قرار است با تغییر شیوه احراز هویت و پرداخت در جایگاهها، اطلاعات دقیقتری از مصرف سوخت هر خودرو و مالک آن در اختیار سیاستگذار قرار دهد. مجری طرح اعلام کرده که هدفگذاری برای اجرای سراسری این سازوکار در خودروهای سواری تا اواسط یا اواخر پاییز ۱۴۰۵ انجام شده است.
با این حال، همزمانی خبر اجرای انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی با گمانهزنیها درباره تغییر نرخ سوخت، این پرسش را ایجاد کرده است که آیا اجرای طرح جدید به معنای افزایش قیمت بنزین در پاییز خواهد بود؟
انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی تا پایان پاییز ۱۴۰۵
هادی محضرنیا، مجری طرح انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی، اعلام کرده است که اجرای کامل این طرح طبق قانون تا پایان سال باید انجام شود، اما برنامه اجرایی فعلی بر آن است که اتصال سهمیه بنزین خودروهای سواری به کارت بانکی، تا اواسط یا اواخر پاییز ۱۴۰۵ به شکل سراسری عملیاتی شود.
به گفته او، این طرح ابتدا خودروهای بنزینی را پوشش میدهد و پس از تثبیت سازوکار اجرایی در این بخش، انتقال سهمیه و اصلاح فرایند سوختگیری برای خودروهای گازوئیلی و ناوگان دیزلی نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.
اجرای طرح در ناوگان سنگین به دلیل تفاوت در ساختار مالکیت، بهرهبرداری و الگوی مصرف خودروهای دیزلی، پیچیدگیهای بیشتری دارد؛ به همین دلیل دولت اجرای آن را به مرحله بعد منتقل کرده است.
هدف از حذف تدریجی وابستگی به کارت سوخت چیست؟
هدف اصلی طرح انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی، حذف سهمیه یا تغییر فوری نرخ بنزین اعلام نشده است. مقامهای اجرایی میگویند این طرح با هدف شفاف شدن میزان و الگوی مصرف سوخت خودروها و مالکان طراحی شده است.
دسترسی به اطلاعات دقیقتر درباره محل، زمان و مقدار سوختگیری میتواند ابزار دولت برای مدیریت مصرف بنزین، شناسایی مصرف غیرمتعارف و کاهش ناترازی سوخت را تقویت کند. در این سناریو، دولت به جای اعمال فشار مستقیم و افزایش ناگهانی قیمت، میتواند از سیاستهای غیرقیمتی و ابزارهای هوشمند برای کنترل مصرف استفاده کند.
اجرای مرحلهای اتصال کارت سوخت به کارت بانکی
یکی از نکات مهم در اجرای طرح جدید، تدریجی بودن آن است. مجری طرح انتقال سهمیه سوخت تأکید کرده که تغییر روش سوختگیری برای میلیونها خودرو نمیتواند یکشبه انجام شود؛ زیرا هرگونه تغییر ناگهانی ممکن است مردم را با اختلال یا شوک رفتاری در جایگاههای سوخت مواجه کند.
بر این اساس، در دوره گذار احتمالاً بخشی از روش فعلی سوختگیری با کارت سوخت در کنار سازوکار جدید باقی میماند. به این ترتیب، رانندگان به تدریج با شیوه تازه استفاده از سهمیه بنزین از طریق کارت بانکی آشنا میشوند و زیرساختها نیز فرصت کافی برای رفع نقصهای احتمالی خواهند داشت.
سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی حذف میشود؟
سخنگوی دولت تأکید کرده است که سهمیه ۶۰ لیتری بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان همچنان برقرار است و تصمیمی برای کاهش این سهمیه یا افزایش قیمت آن اتخاذ نشده است.
فاطمه مهاجرانی در توضیح آخرین وضعیت طرح اتصال کارت سوخت به کارت بانکی گفته است که اجرای این طرح فعلاً به صورت آزمایشی آغاز شده و بررسیهای کارشناسی برای تکمیل و نهایی شدن فرایند ادامه دارد. بنابراین، اتصال کارت بانکی به سهمیه سوخت به خودی خود به معنای حذف سهمیه اول بنزین یا تغییر نرخ ۱۵۰۰ تومانی نیست.
سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی به ۵۰ لیتر رسید
در حالی که سهمیه اول بنزین، یعنی ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان، بدون تغییر باقی مانده است، سهمیه بنزین با نرخ دوم تغییر کرده است. به گفته سخنگوی دولت، سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی که در ابتدای اجرای طرح ۱۰۰ لیتر بود، در مقطعی به ۷۰ لیتر کاهش یافت و اکنون به ۵۰ لیتر رسیده است.
این تغییر به معنای آن است که میزان بنزین قابل خرید با نرخ دوم کاهش پیدا کرده، اما نرخ سهمیهای ۱۵۰۰ تومانی خودروها، طبق اعلام دولت، همچنان ثابت است.
افزایش قیمت بنزین در پاییز ۱۴۰۵ قطعی است؟
بر اساس موضع رسمی دولت، افزایش قیمت بنزین در پاییز ۱۴۰۵ قطعی نیست. سخنگوی دولت اعلام کرده که هر تصمیم احتمالی درباره تغییر قیمت بنزین در جایگاهها، پیش از اجرا به طور شفاف به اطلاع مردم خواهد رسید.
در حال حاضر، نرخهای اعلامشده همان نرخهای پیشین هستند و هیچ تصمیم رسمی درباره افزایش قیمت بنزین یا کاهش سهمیه ۶۰ لیتری به کمتر از این میزان اعلام نشده است. بنابراین، ارتباط دادن اجرای طرح کارت بانکی با افزایش قطعی قیمت بنزین، در شرایط فعلی قابل تأیید نیست.
جایگاههای سوخت به پلاکخوان و احراز هویت دیجیتال مجهز میشوند؟
در طرح انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی، توسعه فناوریهای جدید برای احراز هویت و پرداخت نیز پیشبینی شده است. طبق توضیحات مجری طرح، امکان استفاده از سامانههای پلاکخوان، تلفن همراه، اپلیکیشنهای پرداخت و دیگر روشهای نوین احراز هویت در جایگاههای عرضه سوخت فراهم میشود.
این سازوکار میتواند زمینه ورود شرکتهای فناور به خدمات سوخترسانی هوشمند را فراهم کند. در آینده، راننده ممکن است با شناسایی پلاک خودرو یا احراز هویت از طریق تلفن همراه، بدون نیاز به استفاده فیزیکی از کارت سوخت، سهمیه خود را دریافت و هزینه سوخت را پرداخت کند.
سناریوی پاییز برای بنزین؛ تغییر شیوه سوختگیری بدون تغییر فوری قیمت
سناریوی محتمل برای پاییز ۱۴۰۵، اجرای تدریجی انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی و گسترش زیرساختهای احراز هویت هوشمند در جایگاههاست؛ نه افزایش فوری و قطعی قیمت بنزین.
دولت از یک سو بر حفظ سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی تأکید دارد و از سوی دیگر، با کاهش سهمیه نرخ دوم و راهاندازی سازوکارهای هوشمند، به دنبال مدیریت مصرف و کنترل ناترازی سوخت است. با این حال، هرگونه تصمیم تازه درباره نرخ بنزین یا سهمیهها، نیازمند اعلام رسمی و شفاف دولت خواهد بود.
