«ماجرا درست مثل این است که دولت مجبور به تامین بودجه شبکههای فارسیزبان آن سوی آب شود تا در هدفشان برای تضعیف و بیاعتبارسازی مدیران اجرایی کشور موفق شوند! خداوند چنین وضعیتی را نصیب هیچکدام از مخلوقات خود نکند!» این تصویری است که احمد زیدآبادی، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی در توصیف شرایطی ترسیم کرده که کشور در آستانه ازسرگیری جنگ تمامعیار و فروپاشی کامل تفاهمنامه اسلامآباد با آن روبهرو است آنهم در حالی که همانطور که زیدآبادی در این یادداشت با عنوان «فغان رییسجمهور!» در کانال تلگرامی خود میگوید، «بار اداره کشور و تامین مایحتاج ۹۰میلیون جمعیت، در این شرایط جنگ و تحریم و محاصره بر دوش او (رییسجمهوری) و همکارانش در دولت است، اما فغانهای روزانهاش از رسانهی رسمی کشور به جایی نمیرسد!» زیدآبادی که ظاهرا به شنیده شدن توصیههایش ازسوی دستگاههای تصمیمگیر ناامید شده، دست به آسمان برده و نوشته «خداوند به داد دل مسعود پزشکیان برسد! پزشکیان از خودش که رسانه فراگیر ندارد.
به گزارش روز نو در عین حال مجبور به تامین بودجه سازمان عریض و طویلی به نام صداوسیماست تا شبانهروز علیه او و دولتش سمپاشی کند! داد و فغانش هم از عملکرد آن که نه موثر است و نه به جایی میرسد!»
مخالفخوانی نهادهای انتصابی و نیمهانتصابی علیه مذاکرات.
اما این تنها صداوسیمای جمهوری اسلامی نیست که بهتعبیر زیدآبادی با بودجه دولتی، شبانهروز علیه رییسجمهوری و دولتش سمپاشی میکند بلکه همزمان برخی نهادهای بلادستی همچون دهها شورایعالی عمدتا انتصابی نیز در همین مسیر گام برمیدارند؛ نکتهای که در حاشیه ادامه بحثهای این روزها درخصوص چگونگی تصویب یادداشت تفاهم اسلامآباد با رای قاطع اعضای شورایعالی امنیت ملی و بهانهگیری پایداریها که با نادیده گرفتن تاثیر آرای مثبت تقریبا نیمی از اعضای این شورایعالی که فرماندهان ارشد نظامی هستند، مدعیاند که اکثریت اعضای این نهاد نیمهانتصابی را خود دولتیها تشکیل میدهند، موردتوجه ناظران قرار گرفته است. حال آنکه در واقع، اگرچه این نهاد نیمهانتصابی با ۱۲رای از ۱۳ عضو خود، زمینهساز آغاز مذاکراتی شد که حالا در آستانه شکست قرار گرفته، اما مخالفخوانی و بعضا کارشکنی برخی از دیگر از این نهادها در کار دولت، مانع از پیشبرد برنامههایی همچون رفع فیلترینگ شده که ازقضا از مهمترین شعارهای انتخاباتی پزشکیان نیز بودهاند.
علی جنتی در بخشی از یک گفتوگوی مفصل با خبرآنلاین به این سوال پاسخ داد که چرا با وجود مقاومت مردم طی این سالها و درخواستهای مکررشان برای رفع فیلترینگ شبکههای اجتماعی، فیلترینگ برداشته نشده و در بخشی از پاسخ خود به این پرسش به نقش همین نهادهای بالادستی نیمهانتصابی اشاره کرد. او صراحتا اعلام کرد که «در حوزه سیاستگذاری، شورایعالی فضای مجازی و مجموعه عناصری که در آن حضور دارند، اجازه این کار را نمیدهند.» او همچنین به برخی مصادیق کارشکنی بعضی اعضای این نهادها در کار دولت اشاره کرد و گفت: «شورایعالی فضای مجازی بهجای آنکه فضای مناسبی برای رشد علوم و توسعه فضای کسب و کار و تجارت ایجاد کند و فضا را برای اطلاعرسانی باز بگذارد، خودش به مانعی اساسی در برابر تحولات جدید دنیا تبدیل شده است. شما مشاهده کردید که چهار نفر از اعضای شورایعای فضای مجازی برای مقابله با تصمیم قانونی دولت به دیوان عدالت اداری شکایت کردهاند! و مدعی هستند که دولت حق باز کردن فضای مجازی را ندارد.»
جالب آنکه جنتی در ادامه به همین بحث داغ این روزها درخصوص احتمال فروپاشی یادداشت تفاهم اسلامآباد نیز اشاره کرد و با تاکید بر اینکه «بدون شک یادداشت تفاهمی که با ۱۴ ماده امضا شد، یک پیروزی برای جمهوری اسلامی بود و اگر این تفاهمنامه اجرا شود، بیشتر خواستههای نظام محقق خواهد شد»، تصریح کرد: «این تفاهم محصول سیاستی است که رهبری تدبیر و هدایت کردند و در همه سطوح عالی نظام نیز چه سیاستمداران و چه فرماندهان نظامی، از آن حمایت کردند. همه به این نتیجه رسیدند که برای خروج از جنگ و پایان دادن به مشکلات کشور، باید از موضع قدرت و عزت مذاکره کنیم.» این عضو کابینه نخست حسن روحانی، اما در ادامه به اتهامزنیهای پایداریها به دولت در حاشیه بحث درخصوص مذاکرات اشاره کرد و گفت: «اینها تسویهحساب برخی افراد با دولت است. همه میدانند که روی کار آمدن آقای پزشکیان مطلوب بعضی نبوده است بنابراین تلاش دارند دولت را تضعیف کنند.»
همزمان با اقدامهای نهادهای انتصابی و نیمهانتصابی در راستای ممانعت از پیشرفت مذاکرات، علیرضا اعرافی، مدیر حوزههای علمیه نیز روز گذشته در بیانیهای که خبرگزاری تسنیم منتشر کرد، تفاهمنامه اسلامآباد را «تمامشده» ارزیابی کرده و خطاب به تیم مذاکرهکنندگان ایران که در تلاشند تا مگر بهنحوی مانع از شعلهور شدن مجدد آتش جنگ و فشار بیشتر به مردم شوند، نوشته است: «از ترس هزینه جنگ مسیر مذاکره را ادامه ندهید.» او که ازجمله اعضای مجلس خبرگان رهبری نیز هست، خواستار «انتقام» خون شهیدان دو جنگ اخیر شده و از تمام مسوولان نظام، نهادهای حاکمیتی و مردمپایه، روحانیت طلاب و مبلغین، همگی اقشار مردم و نیز سلحشوران و غیرتمندان عالم خواسته که زمینههای تحقق انتقام را مهیا کنند. اعرافی که معتقد است در شرایط کنونی دیگر «وجهی برای پایبندی به تفاهمنامه و ادامه مذاکرات باقی نمیماند»، از «شخص رییسجمهور» و «سایر اعضای شعام و فرماندهان و مسوولان دیپلماسی کشور» خواسته تفاهمنامه را تمامشده تلقی کرده و راه جهاد و استقامت را در پیش بگیرند.
مخالفخوانی تندروهای مجلس علیه راهبرد دیپلماسی.
اما واقعیت این است که این تنها نهادهای انتصابی و نیمهانتصابی همچون صداوسیما و برخی شوراهای عالی نیستند که کار مذاکرات را اینچنین با چالش مواجه کردهاند. چه آنکه در تمامی ماههای گذشته که کشور ابتدا درگیر جنگ و در ادامه درگیر مذاکرات بوده، گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز صراحتا مقابل تلاشهای دولت صفکشی کرده و دست به هر کاری زدند تا مبادا دولت بتواند با امضای توافق با ایالات متحده، کشور را از دههها فشار اقتصادی و امنیتی رها کند. نکتهای که البته باتوجه به اینکه ظاهرا نمایندگان پس از حدود ۵ ماه، بار دیگر به صحن مجلس بازگشتهاند، بیش از پیش باعث نگرانی است.
نمایندگانی که در همین یک روزی که از زمان آغاز جنگ تاکنون گردهم جمع شدند، دست به کار شدند و با به جریان انداختن روند تصویب طرحی درخصوص چگونگی مدیریت تنگه هرمز، بیش از پیش مانع اقتدار و اعمال حاکمیت دولت در این غائله شوند.
نمایندگان مجلس همچنین با امضای بیانیهای خواستار انتقام بهجای انعطاف شده و صراحتا از تمامی مسوولان نظام خواستهاند که با انجام «مسوولیت گرانسنگ» و «تکلیفی تاریخی» خود، قاتلان، آمران و مباشران ترور رهبری را «قصاص» کنند. این گروه از نمایندگان از این نیز فراتر رفته بر لزوم «تصویب قانون خونخواهی امام و شهدای جنگهای اخیر» تاکید کردهاند. امضاکنندگان این بیانیه، همچون نامه مکتوب رهبری در تایید تلاشهای دولت برای حلوفصل اختلافات ازطریق مذاکره و تایید یادداشت تفاهم اسلامآباد را «بیانیه علیالاصول» خوانده و خواستار «تشکیل کمیسیون ویژه» جهت بررسی مذاکرات شدهاند. این نمایندگان که ظاهرا منتظر فرصتی بودهاند تا مانع از ادامه مذاکرات شوند، بلافاصله پس از تشدید سطح تنشها تاکید کردهاند که «حل مسائل میان ایران و امریکا از طریق مذاکره ممکن نیست.»
همزمان با انتشار این بیانیه، چند تن از نمایندگان مجلس نیز در اظهارنظرهای مطبوعاتی سعی کردند به هر نحو ممکن مانع از ادامه مذاکرات شوند. چنانکه بهتازگی احمد بخشایش اردستانی و حسینعلی حاجیدلیگانی صراحتا خواستار ساخت بمب اتمی برخلاف فتوای رهبری شهید شدهاند و دیروز هم سالار ولایتمدار «زدن سران رژیم صهیونیستی و سران کشور آمریکا» را «حقی مسلم» خوانده و به ایلنا گفته «این حق مسلم ماست که دولایه از فرماندهان و دو لایه از مسوولان تصمیمگیر و هیات حاکمه آمریکا و رژیم صهیونیستی را بزنیم.»
این نماینده نزدیک به جبهه پایداری که گفته «بهزودی هم آنها را قصاص خواهیم کرد و هم انتقام میگیریم»، با تاکید بر تفاوت «قصاص» و «انتقام» گفته «زدن سران رژیم صهیونیستی و آمریکا قصاص است {…}، اما انتقام اصلی حفظ و تعالی نظام و توسعه جبهه مقاومت در سراسر جهان است که به اذن خداوند در حال شکل گیری است.» جالب و به بیان دقیقتر عجیبتر آنکه ولایتمدار در ادامه در سخنانی، از مردم خواسته که خود را برای شرایط سخت آماده کنند. او میگوید: «ممکن است برق ما قطع شود، ممکن است کولر ما برق نداشته باشد، ممکن است یخچال ما برای مدتی بدون برق بماند، ممکن است آسانسور ما برق نداشته باشد و ممکن است هنگام مراجعه به پمپبنزین، در تامین سوخت با محدودیتهایی مواجه شویم. از همین امروز باید یکدیگر را برای آن شرایط آماده کنیم چراکه وقتی میخواهیم چنین نبردی داشته باشیم و کار را به اذنالله، یکسره کنیم، قطعا ما هم ازسوی دشمن آسیب خواهیم دید و این آسیبها باید توسط مردم مدیریت شود.
مردم باید خود را آماده کنند که در سختترین شرایط مقاومت کنند.» این نماینده تندروی مجلس معترف است که «انتظار اینکه هم در رفاه کامل باشیم و هم بتوانیم این جرثومه کثیف غرب را از سر بشریت دور کنیم و گام دوم و تمدنسازی انقلاب و بستر ظهور را فراهم کنیم، دور از ذهن است و این کار هزینه دارد.» بد نیست به این مهم نیز اشاره کنیم که این نماینده مجلس با تنها ۶۰هزار رای از حوزه انتخابیه مهم قزوین که چیزی در حدود یکمیلیون نفر واجد شرایط شرکت در انتخابات بودند، راهی بهارستان شده است!
همسو با اظهارات عجیب این نماینده اصولگرای مجلس، کامران غضنفری دیگر نماینده منتسببه جبهه پایداری در مجلس نیز با تاکید بر اینکه «از ابتدا مشخص بود که این مذاکرات به نتیجه نخواهد رسید»، مدعی است که با امضای یادداشت تفاهم اسلامآباد، «هیچ دستاوردی نصیب ایران نشد.» این سخنان در حالی مطرح شده که به باور برخی ناظران، یکی از علل ناکامی نسبی تفاهمنامه و مذاکرات تا اینجای کار، ازقضا همین تندرویهایی بوده که دست مذاکرهکنندگان را بسته است. این عضو جبهه پایداری تهران در مجلس همچنین به مسوولان داخلی که به گفته او، «از این توافق دل نکندهاند» انتقاد کرده و گفته است: «همچنان برخی تصور میکنند که میتوان از این مسیر به نتیجهای رسید در حالی که به اعتقاد من، این تصور چیزی جز یک خیال خام نیست.»
کورسوی امید به توافق باوجود غلبه موج جنگطلبی
البته همزمان با این موضعگیریها و تحولات، شاهد دستکم چند اتفاق و تحول دیگر نیز هستیم که میتواند اندک ناظرانی را که کماکان به بازگشت به مسیر عقلانیت دل بستهاند، امیدوار نگه دارد. تحولاتی همچون آنچه در جریان انتخابات هیاترییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و مشخصا حذف محمود نبویان و ابراهیم رضایی از هیاترییسه این کمیسیون با رای دیگر اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی شاهد بودیم و البته اعلام مواضعی همچون سخنان اخیر سیدمحمد خاتمی که در جمع مشاوران خود، از مخالفان توافق خواست که «نام حسین (ع) را برای تحمیل خواستههای متوهمانه بهانه نکنید» رییسجمهور پیشین ایران که معتقد است «صلح را خیانت دانستن و صلحجویی را خلاف مرام حسین بن علی (ع) معرفی کردن و نام حسین (ع) و حماسه جاودان او را بهانه قرار دادن برای توجیه و تحمیل خواستههای متوهمانه و تعرض به مذاکره و مذاکرهکنندگان، به هیچ وجه با جوهر اسلام محمدی نسبتی ندارد»، گفته «خدمت به ایران، کمک به خروج از بحران و پاسداشت خون شهیدان نیست.» او با تاکید بر اینکه «ایران عزیز امروز با پیکر زخمدیده، نگران، اما همچنان سربلند برپا ایستاده و نیازمند فکر گریز از تنگناهای سختی است»، یادآور شد: «تدوین تفاهمنامه ۱۴ مادهای برای رفع مخاصمه و نیل به توافق پایدار و تایید آن ازسوی رهبری و امضای نهایی آن توسط رییسجمهور، فرصت و آغاز راهی است که با همه دشواریها میتواند سند راهگشای یک افق جدید ملی و بینالمللی برای عبور از بحران باشد.» سیدمحمد خاتمی همچنین با تاکید بر اینکه «اکثریت مردم با گرایشهای مختلف از دخالت و بهخصوص تجاوز خارجی خشمگین و درعینحال نگران از آینده و خواستار رفع مخاصمات برای رهانیدن کشور از مشکلات عدیده هستند»، هشدار داد: «اگر محوریت توافق و تعهدات آن در این میان مخدوش گردد، میتواند خود به چالشی جدید بر سر راه آرامش بعد از طوفان و استقرار امنیت در ایران و در منطقه تبدیل شود.» او حتی در بخشی از سخنانش، البته بهطور تلویحی «طرفداران جنگ و انتقام» را در عمل با اسرائیل همسو دانست و گفت: «اکنون با صراحت میگویم با همه وجود طرفدار صلح شرافتمندانهام و بعید میدانم که اسرائیل نیز بهآسانی بگذارد در منطقه ما صلح پایدار برقرار بشود، ولی هرگامی که در جهت رفع سایه شوم جنگ از کشور و پرهیز از تلختر و پررنجتر شدن زندگی مردم برداشته شود، عین صواب و مصلحت برای ایران است.»
